Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η κύρια αιτία απώλειας όρασης στον δυτικό κόσμο σε ασθενείς ηλικίας άνω των 50 ετών. Πάνω από 25.000.000 ανθρώπων στον κόσμο αυτό το διάστημα υποφέρουν από αυτή την ασθένεια με αύξηση 500.000 κάθε χρόνο. Υπάρχουν πολλοί τύποι της ΗΕΩ αλλά κυρίως δύο γενικευμένες μορφές: η υγρή ή εξιδρωματική και η ξηρή ή αλλιώς ατροφική.

Η ξηρή ΗΕΩ αποτελεί το 85% από όλες τις περιπτώσεις της ΗΕΩ. Είναι πολύ πιο συχνή από την υγρή μορφή και η οπτική ανικανότητα που παράγει είναι πολύ σημαντική. Λανθασμένα εικάζεται ότι είναι πιο καλοκάγαθη από την υγρή ΗΕΩ επειδή έχει πιο αργή εξέλιξη στη διάρκεια των χρόνων.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΞΗΡΗΣ Η ΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΗΕΩ

Σ’αυτό το είδος της ΗΕΩ η απώλεια της οπτικής οξύτητας είναι πιο αργή επομένως επιτρέπει σχετικά καλή κεντρική όραση. Στην περίπτωση του διαβάσματος και ενώ οι ασθενείς μπορεί να μην έχουν πρόβλημα ενώ βλέπουν μεμονωμένα κάποιο γράμμα, δεν μπορούν να δουν τα επόμενα ή τα προηγούμενα γράμματα. Δεν μπορούν να βάλουν τα γράμματα μαζί και κατά συνέπεια δεν μπορούν να διαβάσουν.

Ωστόσο ακόμα και στο τελικό της στάδιο η ξηρού τύπου η ατροφική εκφύλιση της ωχράς δεν καταδικάζει τον ασθενή σε απόλυτη τύφλωση όπως πολλοί ασθενείς φαντάζονται και φοβούνται.Προκαλεί ένα σχετικό η πολύ σημαντικό μερικές φορές κεντρικό σκότωμα(το παρομοιάζω συνήθως στους ασθενείς με μία μόνιμη γροθιά μπροστά στο μάτι) το οποίο όμως επιτρέπει μία φυσιολογική περιφερειακή όραση η οποία είναι εξίσου σημαντική με την κεντρική γιατί επιτρέπει την ανεξαρτησία του ασθενούς στις περισσότερες αν όχι όλες τις βασικές δραστηριότητες διαβίωσης.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Απαιτείται μια διεξοδική οφθαλμολογική εξέταση που περιλαμβάνει μια βυθοσκοπική εξέταση του αμφιβληστροειδή, αυτοφθορισμό, μια οπτική τομογραφία συνοχής (ΟCT) και σε κάποιες περιπτώσεις και εξέταση του οπτικού πεδίου.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Μετά από τις σημαντικές προόδους που επιτεύχθηκαν στον έλεγχο της εξιδρωματικής μορφής της ΗΕΩ, η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές είναι το να βρουν μια θεραπεία που να μπορεί να σταματήσει την ανηλεή εξέλιξη των ατροφικών φορμών αυτής της ασθένειας, μαζί με άλλες που μπορούν να αποκαταστήσουν ή να αναγεννήσουν τον αμφιβληστροειδή χιτώνα που έχει εξαφανιστεί ή καταστραφεί. Δεν υπάρχει σήμερα καμιά θεραπεία για την ατροφική ΗΕΩ, παρόλα αυτά η έρευνα που διεξάγεται σε όλο τον κόσμο είναι πολύ έντονη και πολλά υποσχόμενη.

• Λουτεΐνη (10 mg) & Ζεαξανθίνη (2 mg): Φυσικά καροτενοειδή που δρουν ως «εσωτερικά γυαλιά ηλίου», φιλτράροντας το βλαβερό μπλε φως και προστατεύοντας τον αμφιβληστροειδή.
• Βιταμίνη C (500 mg) & Βιταμίνη E (400 IU): Ισχυρά αντιοξειδωτικά που εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες.
• Ψευδάργυρος (80 mg): Μέταλλο που βοηθά στη μεταφορά της βιταμίνης Α από το συκώτι στον αμφιβληστροειδή για την παραγωγή μελανίνης.
• Χαλκός (2 mg): Προστίθεται αποκλειστικά για να προλάβει την αναιμία, καθώς οι υψηλές δόσεις ψευδαργύρου εμποδίζουν την απορρόφηση του χαλκού από τον οργανισμό.

• Ασθενείς με ενδιάμεσο στάδιο ξηράς ΗΕΩ και στα δύο μάτια.
• Ασθενείς με προχωρημένη ΗΕΩ στο ένα μάτι (βοηθά στην προστασία του υγιούς ματιού).
• Σημείωση: Δεν παρουσιάζουν κανένα όφελος σε άτομα που δεν έχουν τη νόσο ή βρίσκονται σε πολύ αρχικό στάδιο (εκεί αρκεί η ισορροπημένη διατροφή)
• Η μεσογειακή δίαιτα έχει αποδειχτεί ότι υπερτερεί όλων στην πρόληψη και επιβράδυνση της εκφύλισης.Αυτή είναι μια διατροφή πλούσια σε σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο), φρούτα,λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλες για Ωμέγα-3) και ξηρούς καρπούς.
• Συχνά οι ασθενείς ρωτούν αν  μπορεί η διατροφή να αντικαταστήσει τα συμπληρώματα. Οι ποσότητες των βιταμινών και των μετάλλων που χρησιμοποιήθηκαν στις κλινικές δοκιμές είναι υπερβολικά υψηλές. Είναι πρακτικά αδύνατο να ληφθούν μόνο μέσω των γευμάτων (για παράδειγμα, θα έπρεπε να καταναλώνετε καθημερινά κιλά από σπανάκι ή πορτοκάλια).Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητη ΚΑΙ η κατάλληλη διατροφή γιατί αποδείχτηκε ότι διατροφή και συμπληρώματα λειτουργούν συνεργικά.
• Σημαντική σημείωση:Πριν ξεκινήσετε τη λήψη τους, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε τον οφθαλμίατρό σας, καθώς η υψηλή δόση ψευδαργύρου μπορεί να προκαλέσει στομαχικές διαταραχές ή να αλληλεπιδράσει με άλλες φαρμακευτικές αγωγές.Επίσης η βιταμίνη Ε η τα Ω3 λιπαρά οξέα μπορεί να αλληλεπιδράσουν με αντιπηκτικά η άλλα φάρμακα.

ΦΩΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ(Valeda Light Delivery System)

Μία θεραπεία που ήδη εφαρμόζεται στο ιατρείο μας και έχει πολύ σημαντικό επιστημονικό υπόβαθρο είναι η Φωτοθεραπεία της ωχράς κηλίδας η αλλιώς Φωτοβιοτροποποίηση ωχράς(PBM).
Περισσότερα για αυτή τη νέα θεραπεία μπορείτε να διαβάσετε εδώ:
VALEDA φωτοθεραπεία ώχρας κηλίδας (PBM)

ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Πρόσφατα έχουν εγκριθεί (στις ΗΠΑ από το 2024 αλλά στην Ευρώπη ακόμα δεν έχουν λάβει έγκριση) νέοι παράγοντες που στοχεύουν στην επιβράδυνση της γεωγραφικής ατροφίας (προχωρημένη ξηρή μορφή), όπως το Syfovre (pegcetacoplan) και το Izervay (avacincaptad pegol), τα οποία χορηγούνται με ενέσεις ενδοβολβικά ανά δίμηνο με πολύ καλά αποτελέσματα.

Σημειώνεται ότι και εδώ ο στόχος είναι η επιβράδυνση της εξάπλωσης της ατροφίας προς το κέντρο της όρασης και όχι η αναστολή της.

ΠΡΟΛΗΨΗ

Η ατροφική ΗΕΩ μπορεί να επιβραδυνθεί μέσα από μια έγκαιρη διάγνωση και μια σταθερή ιατρική θεραπεία ενώ δεν είναι γνωστός ο τρόπος όπου θα παρεμποδιστεί πλήρως η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν να μειώσουν το ρίσκο της ανάπτυξης της ασθένειας:

-Αποφυγή καπνίσματος

– Υγιής δίαιτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά με χαμηλά ζωικά λιπαρά

-Συστηματική άσκηση

-Διατήρηση σε ένα υγιές βάρος

Παρόλο που είναι σαφές ότι υπάρχει κληρονομικό υπόβαθρο στισ περιπτώσεις εκφύλισης της ωχράς η επίσημη οφθαλμολογική παγκόσμια κοινότητα δεν συνιστά τον γονιδιακό έλεγχο ατόμων με συγγενείς που πάσχουν από εκφύλιση ωχράς.

Ωστόσο άτομα με συγγενείς που παρουσιάζουν την νόσο καλό είναι να εξετάζονται προληπτικά από την ηλικία των πενήντα ετών ανά 2-3 χρόνια.